Belichaming & relatie met het eigen lichaam
Van een vanzelfsprekend lichaam naar een lichaam dat voortdurend wordt beoordeeld, gecontroleerd en beschermd.
Herstel kan ook betekenen dat het lichaam minder voortdurend gemonitord hoeft te worden.
Langdurige pijn kan niet alleen veranderen wat iemand voelt, maar ook hoe iemand zijn eigen lichaam ervaart. Dat verdient een eigen plaats.
- verlies van vertrouwen in lichamelijke signalen
- vervreemding van het lichaam
- voortdurend controleren of bewaken
- moeite om inspanning, spanning, vermoeidheid en gevaar te onderscheiden
- het lichaam ervaren als tegenstander
- verstoorde interoceptie
- negatieve lichaamservaringen na ziekte, ongeval of medisch ingrijpen
Voor iemand zonder pijn is opstaan uit een stoel gewoon opstaan. Bij langdurige rugpijn kan dezelfde handeling veranderen. Hoe voelt mijn rug vandaag? Kan ik wel voorover buigen? Betekent deze pijn dat ik moet stoppen? Het lichaam dat vroeger vanzelfsprekend aanwezig was, kan iets worden dat voortdurend gecontroleerd, geïnterpreteerd en beschermd moet worden. Daarmee verandert ook de omgeving: een trap wordt iets waarvan eerst beoordeeld moet worden of het lichaam hem aankan, een boodschappentas een risico, een fietsrit een test.
Dit raakt aan het begrip affordances: de mogelijkheden tot handelen die iemand in relatie tot zijn lichaam en omgeving ervaart. Bij langdurige pijn kan die wereld van ervaren mogelijkheden steeds kleiner worden. Herstel kan vanuit dit perspectief ook betekenen dat iemand lichamelijke signalen beter leert onderscheiden, minder voortdurend hoeft te controleren en geleidelijk opnieuw vertrouwen krijgt in wat het lichaam kan. Niet door iemand te vertellen dat het lichaam veilig is, maar door nieuwe ervaringen mogelijk te maken.