Een man van 54 jaar heeft al veertien maanden rugpijn. Op de MRI is discusdegeneratie op niveau L4-L5 te zien. Hij heeft verschillende behandelingen gehad, waaronder fysiotherapie en een injectie. Soms gaat het even beter, maar de pijn komt steeds terug.
Hij werkt nog zestig procent van zijn oorspronkelijke uren. Na een werkdag is hij uitgeput. Zijn nachten zijn onrustig en hij wordt regelmatig wakker van de pijn. Hij probeert zijn rug zoveel mogelijk te ontzien, uit angst dat hij de klachten erger maakt.
Wat hij vooral mist? Samen met zijn dochter lange wandelingen maken.
De gebruikelijke route: wat is er mis met de rug?
De aandacht gaat vooral uit naar de rug. Wat laat de MRI zien? Welke structuur veroorzaakt de pijn? Is een nieuwe behandeling nodig?
De fysiotherapeut richt zich op oefeningen en spierkracht. De arts overweegt aanvullende pijnbestrijding. Wanneer de klachten onvoldoende verbeteren, volgt mogelijk een nieuwe verwijzing.
Iedere behandeling heeft een begrijpelijke aanleiding. Toch verandert er weinig aan het dagelijkse patroon waarin de pijn blijft bestaan.
Een andere blik: wat houdt de pijn in stand?
Vanuit het PijnDrijversModel kijken we niet alleen naar de rug, maar ook naar de processen die de pijn beïnvloeden en naar de manier waarop deze elkaar versterken.
In het gesprek blijkt dat de man onder grote werkdruk staat. Hij piekert over zijn functioneren en zijn toekomst. Zijn slaap is de afgelopen maanden steeds slechter geworden. Overdag voelt hij zich uitgeput en lichamelijk kwetsbaar.
Omdat bewegen regelmatig pijn oproept, is hij steeds voorzichtiger geworden. Hij vermijdt langere wandelingen en probeert na zijn werk zo veel mogelijk te rusten.
Zo ontstaat een zichzelf versterkend patroon:
Werkdruk en zorgen → slechter slapen → meer vermoeidheid en pijngevoeligheid → minder bewegen → verlies van vertrouwen → meer zorgen.
De veranderingen op de MRI kunnen relevant zijn, maar verklaren niet vanzelf waarom zijn pijn blijft bestaan of waarom hij steeds minder durft te ondernemen.
Waar zit de hefboom?
Niet alles wat meespeelt, hoeft tegelijkertijd behandeld te worden.
In deze situatie lijkt slaap een belangrijke ingang. Samen onderzoeken we hoe de man weer meer rust en regelmaat kan vinden, hoe hij met de aanhoudende werkdruk omgaat en wat hem helpt om lichamelijk te herstellen.
Tegelijkertijd kiezen we een kleine, betekenisvolle beweegactiviteit: een korte wandeling met zijn dochter.
Niet om zijn rug sterker te maken of te bewijzen dat er niets aan de hand is, maar om opnieuw te ervaren wat bewegen mogelijk maakt.
Hij begint met tien minuten. Niet de pijnscore bepaalt of de wandeling geslaagd is, maar wat hij heeft kunnen doen en wat hij daarvan leert.
Geleidelijk slaapt hij beter. Hij voelt zich overdag minder uitgeput en merkt dat bewegen niet altijd tot een langdurige verergering van zijn klachten leidt. Zijn vertrouwen groeit.
De rugpijn is niet onmiddellijk verdwenen, maar zijn mogelijkheden nemen toe.
'De hefboom is niet noodzakelijk de belangrijkste oorzaak van de pijn, maar de plek waar verandering het meeste in beweging kan zetten.'
Dezelfde patiënt. Een andere vraag.
De eerste benadering vraagt: 'Welke behandeling heeft deze rug nog nodig?'
De GRANDE-benadering vraagt: 'Welke processen houden de klachten in stand, hoe beïnvloeden ze elkaar en waar kunnen we samen verandering mogelijk maken?' Het verschil zit niet noodzakelijk in de interventies zelf, maar in het begrijpen van hun samenhang en het kiezen van een passende ingang. Want soms begint verandering bij de rug. Soms bij slaap, werkdruk of vertrouwen in bewegen.
'De hefboom is niet noodzakelijk de belangrijkste oorzaak van de pijn, maar de plek waar verandering het meeste in beweging kan zetten.'